Het Deugdenspel
 

Lessuggesties bij de deugd Rechtvaardigheid

Rechtvaardigheid.jpg

 

Rechtvaardigheid

Maak een begin met de deugd van de maand

Lees met de kinderen de kaart 'Rechtvaardigheid' van het Deugdenspel. Bespreek de punten die er op staan en gebruik daarbij de reflectievragen:

  • Wat gaat je makkelijk af?
  • Wat vind je lastig?
  • Hoe heb je wel eens rechtvaardigheid gezien? Of laten zien?
  • Wat vind je ontrechtvaardig? Hoe kun je daarmee omgaan?
  • Hoe gaan jullie in je klas, groep, gezin, samen met de deugd  rechtvaardigheid om?

Bedenk samen deugden die bij de deugd rechtvaardigheid passen. Eerlijkheid bijvoorbeeld, of assertiviteit. Vraag om voorbeelden die verduidelijken wat die deugden met elkaar te maken hebben. De kinderen leren om die manier verbanden tussen deugden te herkennen. En om deugden in balans in te zetten.

 

Rechtvaardigheid en de rechten van kinderen

Rechtvaardigheid houdt in dat je opkomt voor jouw rechten en de rechten van anderen. Welke rechten heb je als kind? Weet jij dat?
Unicef heeft een mooie website met linkjes naar films en lessuggesties. In november 2014 bestond het kinderrechtenverdrag precies 25 jaar. Kinderen voor kinderen heeft hier een lied over. Zie het Youtube filmpje hieronder. En daaronder de pdf met kinderrechten, speciaal voor kinderen en jongeren.

 

Als de wereld nou van mij is

 

Kinderrechten verdrag voor kinderen en jongeren

 

Ernie en Bert delen een dropveter

 

Bert en Ernie eten appeltaart

 

Bert en Ernie verdelen de kersen

 

Ieder heeft recht op een eerlijk deel.....

Ernie en Bert laten in hun filmpjes duidelijk zien hoe moeilijk het is om eerlijk te (ver)delen.
Ook wordt duidelijk hoe moeilijk het is om beide partijen tevreden te stellen, ook al doe je nog zo je best....

Bekijk de filmpjes en gebruik ze als inspiratie/aanleiding om te praten met de kinderen over eerlijk delen en rechtvaardigheid.
Hoe doen de kinderen dit zelf? Bespreek voorbeelden die de kinderen zelf noemen.
Wat gaat er goed bij delen, wat is er moeilijk bij delen?
Is er verschil tussen snoep, eten, speelgoed of aandacht?

Vergelijk de filmpjes, speel ze na met echte appeltaart, kersen en dropveters.
En bespreek met elkaar de vraag:
Ben je een Bert of een Ernie?

Maak met elkaar een filmpje, rap of een stripverhaal met een verdeelkwestie.

 

 

rechtvaardigheidsgevoel bij apen

 

Rechtvaardigheidsgevoel bij apen

Frans de Waal heeft een inspirerende column geschreven over een experiment met apen en eerlijk delen:

Eerlijk delen

maart 2013

door Frans de Waal

Al sinds Socrates wordt ons gevoel voor rechtvaardigheid neergezet als een briljant idee ontsproten aan de menselijke geest. Dat mag zo wezen, maar twee nieuwe dierstudies bevestigen nu dat we niet de enige soort zijn die van eerlijk delen houdt.

Primatoloog Frans de Waal

Het begon allemaal met een proefje dat ik wel vaker beschreven heb – het filmpje ervan is op internet al miljoenen malen bekeken. Een aapje werkt lustig aan een eenvoudige taak waarvoor ze komkommerschijfjes krijgt, totdat haar buurvrouw voor hetzelfde werk wordt beloond met druiven. Daarop gaat het eerste aapje kwaad met haar komkommers gooien, alsof die elke waarde verloren hebben.

Zoals zo vaak wanneer de wetenschap iets nieuws ontdekt, werd deze reactie aanvankelijk afgedaan alsof ze niks met fairness te maken had. Er moest een andere reden zijn, zoals zin in druiven. Maar als onze aapjes komkommer ontvangen terwijl er druiven pal voor hun neus staan, reageren ze nauwelijks. Het gaat erom dat iemand ánders de druiven krijgt.

Inmiddels zijn dezelfde studies gedaan met mensapen en honden, en nu is er dan eindelijk een met kraaiachtigen. Een Oostenrijks onderzoek met kraaien en raven stelde vast dat de vogels weigerden te werken wanneer hun maatje een betere beloning kreeg zonder er ook maar een snavel voor te hebben hoeven uitsteken.

Inspanning lag dus gevoeliger dan beloning. Sociale dieren hebben een hekel aan ongelijke behandeling. Vooral natuurlijk als ze minder krijgen dan een ander, hetgeen ook bij de mens de eerste reactie is. Iedereen met twee kinderen kan het uitproberen door het ene kind een groter stuk chocolade te geven dan het andere.

Het tweede nieuwe onderzoek toont dat onze naaste verwanten, de mensapen, een stap verder gaan. Ze reageren op ongelijkheid van een hogere orde. Mensen protesteren soms tegen overbetaling. Merkwaardig, want wat is er mis met een voordeeltje? Maar als je beter behandeld wordt dan anderen kunnen er fricties en jaloezie ontstaan. Om dat te vermijden nemen mensen niet alle beloningen aan, ook al zijn die nog zo goed.

Chimpansees blijken al net zo te denken. De ene chimpansee krijgt een stukje komkommer, de andere een druif – en wie weigert de beloning? Soms is het de laatste, die wacht tot dezelfde lekkernij ook aan de ander wordt verstrekt.

Laatst hebben we zelfs het bekende ‘ultimatumspel’ op chimpansees toegepast. Dat spel wordt met mensen gespeeld door iemand te vragen geld met een ander te delen. De verdeling moet echter worden goedgekeurd door de ander. Indien die weigert, staan beide partijen met lege handen. Onder zulke omstandigheden kiezen mensen meestal een gelijke verdeling.

We lieten een chimpansee kiezen tussen gekleurde plastic buisjes. De ene kleur leverde bijna alle plakjes banaan aan degene die de keuze maakte, terwijl de andere kleur leidde tot een gelijke verdeling van het lekkers met de partner. Maar dan moest de partner wel het buisje aannemen van de ander en zo diens keuze aanvaarden. In deze proef gaven chimpansees de voorkeur aan eerlijk delen; net als trouwens de kinderen met wie we het spelletje speelden.

Is er eigenlijk wel enig verschil tussen hoe mensen en mensapen aankijken tegen rechtvaardigheid? Voor degenen die rechtvaardigheid graag als idee zien, als product van honderden jaren reflectie door grote geesten, ligt hier een aardige uitdaging.


Frans de Waal, hoogleraar psychologie en columnist Psychologie Magazine